Als spullen ongevraagd je huis binnenkomen, helpt het om te begrijpen hoe en waarom dat gebeurt, en om vooraf én achteraf bewust keuzes te maken over wat je wel en niet wilt houden. Niet door harder nee te zeggen, maar door het moment van afstemming naar voren te halen en jezelf ruimte te geven om niet alles automatisch te accepteren.

Onbestelde spullen: hoe ze ongemerkt je huis binnenkomen

Als je online iets bestelt, weet je precies waar je aan toe bent. Je krijgt een bevestiging van je bestelling, een mailtje dat het pakket is aangemeld bij de bezorger, nog eentje dat het onderweg is en vaak zelfs een seintje dat het bijna wordt bezorgd. We worden, vaak overdreven goed, op de hoogte gehouden van wanneer je je pakketje kunt verwachten. En het pakket dat zo aangekondigd je huis binnenkomt, doet dat omdat jij daar bewust voor hebt gekozen.

Met de spullen waar ik het hier over heb, werkt dat heel anders. Dat zijn de onbestelde pakketjes. Geen melding vooraf, geen afstemming, soms niet eens een vraag. Ze worden even aan je meegegeven, op het schoolplein, alvast neergezet omdat je op bezoek komt, of aan de kinderen gegeven die het mee naar huis nemen. En pas als ze er zijn, realiseer je je: oh ja, dit is nu ook van ons.

Spullen die ongemerkt meekomen tijdens een overgangsfase

Dat gebeurde bij ons ook in de periode voorafgaand aan de verhuizing van mijn ouders naar Portugal. Er werd uitgezocht, opgeruimd en verdeeld — logisch en met de beste bedoelingen. Tijdens dat proces kwamen er ook spullen ons huis binnen waar mij of Mark niets over was gevraagd, met name via onze dochters Janna en Nora. Spelletjes, knutselspullen, dingen waarvan ik snapte waarom ze werden gegeven, maar waar ik niet bewust ja tegen had gezegd. En waarvan je ook niet van kinderen kunt verwachten dat ze ‘nee’ zeggen.

Het werd geen groot probleem, maar ik merkte wel dit: met het doorgeven van het item werd ook de beslissing doorgegeven. Niet expres, maar vanuit gedachten als ‘het is toch zonde om weg te gooien’ of ‘dan wordt het tenminste gebruikt’. Alleen: of dat ook zo zou zijn, daar vond geen overleg over plaats. Die afweging kwam bij ons te liggen. Is het een aanvulling op wat we hebben? Gaan we het gebruiken? En zo ja, waar hoort het dan thuis?

Waarom spullen blijven komen, ook als die fase voorbij is

Er zijn verschillende momenten in je leven waarin spullen welkom zijn. Toen je net uit huis ging, toen je groter ging wonen, toen je kinderen kreeg. Of na een scheiding, of in een periode waarin je financieel wat krapper zat.

Wanneer je in zo’n fase zit, is hulp vaak welkom en zeg je sneller ja tegen spullen — terecht ook. Maar je blijft niet eeuwig in die situatie. Toch blijven mensen soms geven vanuit een oud idee: jij kunt dit vast nog gebruiken. En juist omdat het goed bedoeld is, kan het lastig zijn om daar iets van te zeggen.

Waarom nee zeggen niet het echte probleem is

Bij veel klanten zie ik dat nee zeggen op zichzelf niet het probleem is. Het lastige zit in het moment waarop het aanbod wordt gedaan. Je wilt het gebaar niet afwijzen en je kan het idee hebben dat je wel die indruk wekt als je openlijk twijfelt of vragen stelt. Sowieso waardeer je de intentie en soms denk je ook nog: misschien is dit wel handig.

Voor je het weet heb je ja gezegd — of eigenlijk niets gezegd — en is het jouw verantwoordelijkheid geworden. Met alles wat daarbij hoort: beslissen, plek maken, onderhouden of later alsnog uitzoeken wat je ermee moet doen als je er afstand van wil doen. (Meer over nee zeggen tegen gratis spullen.)

Wat helpt als spullen worden aangeboden

Wat kan helpen, is vertragen. Je hoeft niet direct ja of nee te zeggen. Door te zeggen dat je er even over na wilt denken, geef je jezelf ruimte en haal je de druk eraf. Daarnaast kun je alvast voorsorteren op een vervolg door meer informatie te vragen. Wat wil de gever dat je ermee doet als je het niet (meer) gebruikt?

• Wil iemand het graag terug, dan mag je eerlijk benoemen wat dat voor jou betekent. Misschien vind je het lastig dat je er dan zuinig op moet zijn of het niet vrij kunt gebruiken. Dat mag je gewoon zeggen.
• Hoeft het niet terug, dan weet je dat je er later vrij over kunt beslissen en hoef je iets niet uit schuldgevoel te bewaren.

Bij kleding helpt het vaak om concreet te zijn. Niet alles aannemen “voor het geval dat”, maar aangeven dat je alleen op zoek bent naar een specifiek item, een bepaalde maat of iets voor een bepaald seizoen. Daarmee voorkom je dat kleding zich opstapelt zonder ander doel dan het vullen van je kast.

Spullen die via kinderen het huis binnenkomen: maak dit bespreekbaar

Kinderen zeggen vaak enthousiast ja op een aanbod van spullen en kunnen de gevolgen niet overzien. Dat is logisch. Alleen ben jij daarna degene die samen met de kinderen moet kijken of het inderdaad een plek verdient, zo ja, waar en zo nee, waar het dan heen moet.

Achteraf denk ik weleens: had ik van tevoren geweten dat dit kon gebeuren, dan had ik daar misschien afspraken over gemaakt. Bijvoorbeeld door af te spreken dat spullen eerst even worden voorgelegd voordat ze worden meegegeven. Niet streng, wel helder.

In ons geval bleef het te overzien. Het werd geen structureel probleem en samen met de kinderen hebben we alsnog keuzes gemaakt over wat mocht blijven en wat weer door kon. Dat hoort er ook bij.

Spullen volgen je leven, niet andersom

Wat ik hier zelf van meeneem, en wat ik ook veel bij klanten zie, is dat ontspullen niet alleen gaat over wegdoen, maar ook over begrenzen en opnieuw kiezen wat past bij de fase waarin je nu zit.

Spullen mogen best meekomen, maar niet ongemerkt. En soms begint dat simpelweg met jezelf toestaan om een vraag te stellen of een reactie geven uit te stellen. Dat geeft vaak meer rust en regie dan je vooraf verwacht.

Stappenplan tegen ongevraagd spullen in huis