Tijd besparen is niet hetzelfde als tijd overhouden

Volgend jaar gaan we weer met onze grote zespersoonstent kamperen. Misschien een gekke keuze als je bedenkt dat het een enorm ding is om op te zetten en af te breken. Of misschien is het daarom juist een hele logische keuze.

Het kost ons zo’n 3 tot 4 uur om de tent in te pakken of op te zetten en nee, dat is niet altijd een pretje, als je ergens een trein of boot moet halen of als het snikheet is, waait of regent. Maar we hebben die tent niet zonder reden: Mark wil met zijn bijna twee meter graag rechtop kunnen staan. En ach, als je toch zo’n grote tent hebt, waarom dan niet ook ervoor zorgen dat je staand kunt koken 😉. Eenmaal opgezet is het heerlijk. Zeker als het regent en je met z’n allen binnen aan tafel een spelletje kunt doen.

Maar na twee dagen denken: zullen we eens verder trekken? Nee. Daar denk je wel drie keer over na. We staan dan minstens 5 dagen op een plek voordat we verder gaan.

Afgelopen zomer kampeerden we anders. We mochten de camper van mijn schoonouders lenen en ineens was verplaatsen een stuk makkelijker. Geen halve camping afbreken, maar de losse spullen naar binnen, kleine tent van de kinderen afbreken (zo gepiept) stoelen opruimen en rijden maar. En omdat het makkelijker kon, verkastten we ook vaker.

Als je ergens maar kort bent, wil je er ook alles uithalen

We bleven meestal maar twee nachten op dezelfde plek. Dat gaf ons de kans om verschillende gebieden te zien, maar zorgde er tegelijkertijd voor dat we op die plekken ook graag zoveel mogelijk wilden doen. Want als je maar kort ergens bent, wil je ‘natuurlijk’ niet de hele dag op de camping blijven hangen.

Dat merkte ik heel sterk toen we in Dartmoor, Nationaal Park in Zuidwest Engeland, aankwamen. Vanaf onze campingplek keken we uit over het groene, glooiende landschap en we zagen eigenlijk meteen waar we de volgende ochtend naartoe wilden wandelen. Het was er eindelijk wat koeler dan de dagen ervoor, er viel zelfs regen en ’s ochtends konden we verse broodjes halen. Alleen al van dat uitzicht dacht ik bij aankomst: hier zou ik best wat langer willen blijven.

Vervolgens ontdekten we dat het historische marktstadje Tavistock vlakbij lag en dat cream tea daar zo ongeveer bij het cultureel erfgoed hoort. Tja, we waren er nu toch.

Dus wandelden we ’s ochtends door Dartmoor, gingen we later naar Tavistock en waren we de volgende dag alweer bezig met de volgende etappe richting het oosten. Het was leuk, we zagen veel en die cream tea had ik ook niet willen missen. Toch bespraken we tijdens de vakantie al dat we óók iets misten en onze dochters misschien nog wel het meest.

Ik had vooraf gedacht dat zij inmiddels liever in hun eigen tent zouden slapen. Een eigen plek, een beetje meer vrijheid. Maar toen we het over volgend jaar hadden, bleken zij juist weer met die grote tent op pad te willen. Want met die tent blijven we langer op een plek.

En als we langer blijven, hebben zij de tijd om vriendjes te maken. Dan kunnen ze zelf naar de speeltuin lopen of bij een beekje gaan kijken. Dan zijn er middagen waarop we een boek lezen, een spelletje doen of gewoon wat op de camping rondhangen, zonder dat we ons afvragen wat we nog van de omgeving zouden moeten zien.

Dus ja, volgend jaar gaat dat enorme ding gewoon weer mee.

Efficiënter organiseren geeft ruimte, maar waarvoor eigenlijk?

Ongewild – want vakantie – zag ik ineens ook de parallel met hoe we thuis en op ons werk bezig zijn. Want ook daar proberen we voortdurend dingen slimmer, sneller en efficiënter te doen. En begrijp me niet verkeerd: daar ben ik een groot voorstander van. Het is zo ongeveer mijn werk.

Een weekmenu zorgt er bijvoorbeeld voor dat je niet iedere dag opnieuw hoeft te bedenken wat je gaat eten. Je kunt je boodschappen voor meerdere dagen tegelijk doen en hoeft niet op dinsdagmiddag om vijf uur nog langs de supermarkt, terwijl je hoofd eigenlijk nog bij die meeting zit die je net gehaast hebt afgesloten.

Een vaste plek voor spullen voorkomt zoeken, een routine zorgt ervoor dat je niet iedere keer opnieuw hoeft te bedenken wanneer iets moet gebeuren en een goede planning helpt om vooruit te kijken in plaats van steeds te reageren op wat zich nú weer aandient. Dat scheelt allemaal tijd, maar misschien nog belangrijker: het scheelt schakelen en mentale energie. Over dat verschil tussen tijd hebben en ruimte ervaren schreef ik eerder ook in Waarom tijdgebrek niet altijd het echte probleem is.

Alleen is daarmee nog geen antwoord gegeven op de vraag: wat doe je vervolgens met de ruimte die ontstaat?

We zijn ook heel goed in gewonnen tijd weer opvullen

Want stel dat je door slimmer werken een uur wint. Of dat een taak waar je vroeger een hele middag voor nodig had dankzij automatisering of AI ineens in een uur klaar is. Wat gebeurt er dan met de rest van die tijd?

Ik weet hoe het bij mij werkt, er kan dan nog wel iets bij. Nog een paar extra mails beantwoorden, een klusje oppakken dat je al een tijdje voor je uitschuift of alvast wat voorwerk doen voor volgende week. Het lijkt vanzelfsprekend om de tijd die we hebben bespaard te gebruiken voor iets anders ‘nuttigs’. Zo hebben we wel tijd bespaard, maar hebben we nog steeds het gevoel tijd tekort te komen.

Er is trouwens vaker geschreven over die vreemde tegenstelling. Socioloog Judy Wajcman Pressed for Time over de time-pressure paradox: technologie wordt vaak gepresenteerd als iets waarmee we tijd besparen, terwijl we tegelijkertijd leven in een cultuur waarin een druk en vol leven heel normaal is.

En precies dat vind ik interessant. Want een slimmer systeem kan wel tijd vrijmaken, maar het bewaakt die vrije tijd niet voor je. Dat moet je uiteindelijk zelf doen.

Organiseren zodat er meer kan van wat je wílt doen

Wanneer ik met klanten structuur aanbreng in hun week, kijken we daarom niet alleen naar het huishouden, de administratie en alle andere praktische dingen die ergens een plek moeten krijgen. Ik vraag ook waar de tijd voor henzelf blijft. En bij een volgende afspraak vraag ik daar opnieuw naar. Is het gelukt om die tijd daadwerkelijk te nemen?

Want uiteindelijk organiseer je wat mij betreft niet zodat er nóg meer taken in een dag passen. Je organiseert zodat alles wat praktisch gezien nodig is minder van je tijd en aandacht vraagt, waardoor er meer ruimte ontstaat voor wat je zelf belangrijk vindt.

Dat kan sporten zijn, met je kinderen iets doen, een boek lezen, afspreken met iemand of een middag doelloos rommelen. En ja, het kan óók gewoon een leeg blok in je agenda zijn.

Laat gewonnen tijd eens gewonnen tijd blijven

Vandaar dat ik mezelf wat vaker wil vragen: waar wilde ik tijd voor hebben? In plaats van automatisch te kijken naar het volgende ding op mijn to-do lijst.

En als daar niet direct een antwoord op is, hoeft dat lege blok ook niet meteen gevuld te worden. Laat het eens staan. Eens kijken wat er gebeurt als een uur dat je hebt gewonnen niet automatisch verandert in een extra uur productiviteit.

Wij gaan dat volgend jaar op vakantie in ieder geval behoorlijk rigoureus aanpakken. We zetten weer een tent op die zo groot is dat we wel heel goede redenen moeten hebben om hem na drie dagen alweer af te breken.

Dus blijven we gewoon wat langer lummelen met een boek, een beekje, campingvriendjes en Mark die tevreden rechtop kan staan. Want dat gaat in de camper dan weer niet.