Veel mensen bewaren spullen voor het geval dat, maar merken ondertussen dat juist die spullen onrust, ruimtegebrek en mentale druk veroorzaken. De kernvraag is daarom niet of bewaren goed of fout is, maar of wat je bewaart past bij het leven dat je nu leidt.
Je kent ze misschien wel, die spullen die je ooit heel bewust hebt aangeschaft omdat je een plan had, een goed voornemen of een beeld van hoe je leven zich zou ontwikkelen. In de loop van de tijd zijn het voor-het-geval-dat-spullen geworden: voor later, voor wie weet, stel dat… Vaak liggen ze al jaren op dezelfde plek, zonder dat je ze gebruikt, maar ook zonder dat ze helemaal uit beeld verdwijnen.
Dat kan een jurk of een broek zijn die je weer wilt passen zodra die paar kilo eraf zijn, of die je ooit nog aantrekt bij een speciale gelegenheid. Je bewaart zo’n kledingstuk zorgvuldig, omdat wegdoen voelt als een definitief afscheid, misschien zelfs als opgeven, terwijl je bij het zien ervan toch telkens denkt: wie weet, ooit. Maar niet nu.
Of denk aan de studieboeken van die thuisstudie die je vol overtuiging begon, omdat het toen logisch leek om dit naast alles wat je al deed óók nog op te pakken. Inmiddels staan ze vooral stof te verzamelen. En zo zijn er meer voorbeelden: hobbyspullen, sportattributen, materialen voor projecten die je ooit bent begonnen of ooit nog wilt beginnen, maar die nu vooral ruimte innemen.
Wat deze spullen gemeen hebben, is dat ze minder gaan over wat je vandaag nodig hebt en meer over wie je hoopte te zijn, of dacht te zullen worden. Over een versie van jezelf met meer tijd, meer energie en meer focus. Dat is geen naïviteit, maar iets heel menselijks. We maken plannen op basis van de kennis en omstandigheden van dat moment, terwijl het leven ondertussen gewoon doorgaat.
Tegelijkertijd kan het confronterend zijn om die spullen steeds weer tegen te komen. Niet omdat ze letterlijk in de weg liggen, maar omdat ze iets openhouden. Ze herinneren je aan een voornemen dat je serieus nam en daarmee soms ook aan het gevoel dat het misschien niet gelukt is. Dat kan voelen als tekortschieten of falen, terwijl het in werkelijkheid vaak gaat over veranderde omstandigheden, andere prioriteiten en beperkte tijd en energie.
Daar komt nog iets bij: de angst voor spijt. Want wat als je het straks toch nodig hebt? Of als dit juist het moment is waarop je wél ruimte krijgt om die studie af te maken, dat instrument weer op te pakken of dat kledingstuk eindelijk weer te dragen?
Die gedachte maakt dat veel mensen spullen blijven bewaren, niet omdat ze nu bijdragen aan hun leven, maar omdat ze een mogelijke toekomst veiligstellen. Die neiging om spullen te blijven bewaren, ook als je ze niet gebruikt, is niet alleen emotioneel. Er speelt ook een bekend psychologisch mechanisme mee: het zogeheten endowment effect. Zodra iets van jou is, voelt het automatisch waardevoller, waardoor loslaten moeilijker wordt dan rationeel gezien nodig is. Als je daar meer over wil weten, bekijk dan dit korte filmpje waarin dit principe wordt uitgelegd: Why are we so attached to our things? – Christian Jarrett.
Tegelijkertijd kun je jezelf iets anders afvragen: hoe lang ligt dit er al? En misschien nog belangrijker: hoe is het om er al die tijd niets mee te doen, maar er wél steeds aan herinnerd te worden?
Want ondertussen zijn deze spullen niet neutraal aanwezig. Ze nemen niet alleen fysieke ruimte in, maar vragen ook aandacht, onderhoud en mentale ruimte. Ze liggen er als open eindjes, als iets waar je nog iets mee moet, en juist dat kan een gevoel van onrust geven zonder dat je precies kunt aanwijzen waar het vandaan komt.
Voorbereid zijn kan helpend zijn, maar alles vasthouden is iets anders. Niet elke mogelijke versie van jezelf hoeft ondersteund te worden en niet elk toekomstscenario hoeft een plek te krijgen in je huis. Soms helpt het meer om niet te vragen wat je ooit misschien nog nodig zou kunnen hebben, maar om te kijken of wat je bewaart past bij het leven dat je nu leidt.
Daarbij speelt ook vaak het idee van zonde een rol. Zonde om iets weg te doen dat nauwelijks gebruikt is, zonde van het geld, de moeite of de intentie. Tegelijkertijd is het minstens zo zonde van je ruimte, tijd en energie om spullen jarenlang ongebruikt te laten liggen, terwijl ze jou niets brengen. In dat licht kan loslaten juist een vorm van zorg zijn, zowel voor jezelf als voor het object, dat misschien elders wél gebruikt en gewaardeerd wordt. In een eerdere blog schreef ik daar uitgebreider over: Weggooien of bewaren? De duurzaamheidsspagaat.
Opruimen gaat dan niet over minder en ook niet over streng zijn voor jezelf. Het gaat over afstemmen, over ruimte maken voor wat vandaag voor jou werkt en je ondersteunt, in plaats van te blijven zorgen voor alles wat misschien ooit nog eens van pas komt.
Omdat spullen vaak meer vertegenwoordigen dan hun praktische functie. Ze staan voor plannen, voornemens en verwachtingen die ooit logisch waren. Door ze te bewaren, houd je een mogelijkheid open. Want ooit…
Het endowment-effect is een bekend psychologisch mechanisme waarbij je spullen die van jou zijn automatisch meer waarde toekent dan vergelijkbare spullen die van een ander zijn. Daardoor voelt loslaten lastiger dan rationeel gezien nodig is, ook als je iets niet gebruikt.
Een helpende vraag is niet of je het ooit nog nodig zou kunnen hebben, maar of het past bij het leven dat je nu leidt. Kijk daarbij naar je huidige tijd, energie en aandacht. Wat ondersteunt je vandaag, en wat vraagt vooral ruimte zonder dat je er iets aan hebt?
Daar is geen vaste termijn voor. Wel kan het helpen om jezelf af te vragen hoe lang iets al ongebruikt ligt, en hoe het voelt om er steeds weer aan herinnerd te worden. Soms zegt dat meer dan het object zelf.
Niet altijd. Iets jarenlang ongebruikt bewaren kan net zo goed belastend zijn, voor je ruimte en je mentale rust. Soms is loslaten juist duurzamer, zeker als iets een nieuwe bestemming krijgt en weer gebruikt wordt.
Als spullen vooral ruimte innemen, onderhoud vragen of een gevoel van onrust oproepen omdat ze steeds van je vragen er iets mee te doen. Dan kosten ze vaak meer dan ze opleveren.
Nee. Opruimen gaat niet over alles wegdoen, maar over bewust kiezen. Sommige spullen mogen blijven, zolang je weet waarom je ze bewaart en zolang ze passen bij het leven dat je nu leidt.
Wat bewaar jij eigenlijk voor het geval dat? Ik ben benieuwd! Via contact vind je manieren om me dat te laten weten.
Rosanne Gonçalves-Prins is Senior Professional Organizer in regio Haaglanden. Met ViaRosa ondersteunt zij gezinnen bij het krijgen van grip op tijd, huishouden, spullen en taakverdeling. Haar duurzame aanpak brengt rust, overzicht en energie, zodat jij je kunt richten op wat echt telt.
Wil je meteen meer grip op je huishouden en tijd? Plan nu jouw persoonlijke online kickstart. In 20 minuten geef ik je praktische tips die je direct kunt toepassen.
Wees er snel bij, de plekken zijn beperkt en vol = vol!
Het ligt zelden aan jou. Meestal ligt er simpelweg te veel op je bord. In mijn nieuwsbrief deel ik maandelijks inzichten en praktijkvoorbeelden.
📬 Meelezen? Meld je hieronder aan:
Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Voorschoten, Pijnacker-Nootdorp, Delft, Rijswijk, Wassenaar, Zoetermeer, Den Hoorn en Wateringen
